‘ఆయారాం గయారాం’.. ఈ పదం ఎలా పుట్టింది? దీని వెనుక ఉన్న అసలు కథ ఇదే!

భారత రాజకీయాల్లో పార్టీ ఫిరాయింపుల గురించి ప్రస్తావన వచ్చినప్పుడు తరచూ వినిపించే మాట ‘ఆయారాం గయారాం’. ఒక పార్టీ నుంచి మరో పార్టీలోకి సులభంగా మారిపోయే నేతలను ఉద్దేశించి ఈ పదాన్ని వాడుతుంటారు. అయితే, ఈ నానుడి వెనుక దాదాపు ఆరు దశాబ్దాల చరిత్ర ఉంది. 1967లో హ‌ర్యానాలో జరిగిన ఒక ఆసక్తికర రాజకీయ పరిణామం ఈ పదానికి పునాది వేసింది.

హ‌ర్యానాలో మొదలైన కథ
ఫిరాయింపుల నిరోధక చట్టం అమలులోకి రాకముందు, 1967లో హ‌ర్యానా అసెంబ్లీ ఎన్నికలు జరిగాయి. కాంగ్రెస్ పార్టీ మెజారిటీ సాధించి భగవత్ దయాళ్ శర్మ ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు. అయితే, పార్టీలోని అంతర్గత విభేదాల కారణంగా ఆయన ప్రభుత్వం కొద్దిరోజులకే కూలిపోయింది. ఈ సమయంలోనే హోడల్ నియోజకవర్గ ఎమ్మెల్యే గయా లాల్ తన రాజకీయ విన్యాసాలతో దేశం దృష్టిని ఆకర్షించారు. ఆయన మొదట కాంగ్రెస్ నుంచి సంయుక్త విధాయక్ దళ్ (ఎస్‌వీడీ)లోకి మారారు. ఆశ్చర్యకరంగా కేవలం 9 గంటల వ్యవధిలోనే తిరిగి కాంగ్రెస్‌లో చేరి, ఆ వెంటనే మళ్లీ పార్టీ ఫిరాయించారు.

ఆ సమయంలో రావు బీరేందర్ సింగ్ నేతృత్వంలోని వర్గం కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వాన్ని పడగొట్టింది. గయా లాల్‌ను తిరిగి తమ వర్గంలోకి ఆహ్వానిస్తూ రావు బీరేందర్ సింగ్ విలేకరుల సమావేశంలో "గయా రామ్ అబ్ ఆయారాం హై" (గయా రామ్ ఇప్పుడు ఆయారాం అయ్యారు) అని ప్రకటించారు. దీంతో 'ఆయారాం గయారాం' అనే పదం రాజకీయ నిఘంటువులో స్థిరపడిపోయింది. ఆ సమయంలో గయా లాల్‌తో పాటు మరో ఎమ్మెల్యే హీరా నంద్ ఆర్య ఐదుసార్లు, మరికొందరు పలుమార్లు పార్టీలు మారడం రాజకీయ అస్థిరతకు దారితీసింది.

ఫిరాయింపుల నిరోధక చట్టం ఆవిర్భావం
హ‌ర్యానాలో చోటుచేసుకున్న ఈ పరిణామాలు దేశవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమయ్యాయి. దీంతో నాటి కేంద్ర హోం మంత్రి వై.బి. చవాన్ నేతృత్వంలో ఒక కమిటీని ఏర్పాటు చేశారు. ఈ కమిటీ సిఫార్సుల ఆధారంగా రాజకీయ ఫిరాయింపులను అరికట్టడానికి ఒక పటిష్ఠ‌మైన చట్టం అవసరమని ప్రభుత్వాలు భావించాయి.

ఈ క్రమంలోనే 1985లో రాజీవ్ గాంధీ ప్రభుత్వం 52వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా పార్టీ ఫిరాయింపుల నిరోధక చట్టాన్ని (పదో షెడ్యూల్) తీసుకొచ్చింది. ఈ చట్టం ప్రకారం ఒక పార్టీ గుర్తుపై గెలిచిన ప్రజాప్రతినిధి స్వచ్ఛందంగా పార్టీని వీడినా లేదా పార్టీ విప్‌ను ధిక్కరించినా సభలో తన సభ్యత్వాన్ని కోల్పోతారు. అయితే, పార్టీలోని మూడింట ఒక వంతు మంది సభ్యులు వేరే పార్టీలో విలీనమైతే దానిని ఫిరాయింపుగా పరిగణించరు.

2003లో అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి ప్రభుత్వం ఈ చట్టాన్ని మరింత బలోపేతం చేస్తూ 91వ రాజ్యాంగ సవరణ చేసింది. దీని ప్రకారం విలీనానికి మూడింట రెండొంతుల మంది సభ్యుల మద్దతు తప్పనిసరి చేశారు. ఈ చట్టం 'ఆయారాం గయారాం' తరహా ఫిరాయింపులను తగ్గించినప్పటికీ, ఇటీవల మహారాష్ట్ర, పశ్చిమ బెంగాల్ వంటి రాష్ట్రాల్లో జరిగిన పరిణామాలు ఈ చట్టంలోని సవాళ్లను, దాని ప్రాధాన్యతను మరోసారి గుర్తుచేస్తున్నాయి.